Ons erfrecht: hoe wordt de erfenis verdeeld tussen de samenwonende partner en de familie?

We hebben gezien hoe de nalatenschap verdeeld wordt tussen de overlevende huwelijkspartner en de familie. Maar hoe zit het wanneer de partners niet getrouwd zijn, en slechts wettelijk of feitelijk samenwonend zijn?

Ook hier doen zich verschillende situaties voor.

Wettelijk samenwonend 

De procedure voor het wettelijk samenwonen is eenvoudig: mensen zijn wettelijk samenwonend wanneer zij samenwonen en een schriftelijke verklaring van wettelijke samenwoning ondertekend hebben bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van hun gemeente. In dit geval bestaat er ook een wettelijk erfrecht, dat echter beperkter is dan voor gehuwde mensen. De wettelijk samenwonende partner is inderdaad geen beschermde erfgenaam, in tegenstelling tot een gehuwde partner. Een niet-beschermde erfgenaam heeft geen mogelijkheid om verzet aan te tekenen wanneer de erflater het deel dat hem toekomt, aan een andere erfgenaam laat.

De wettelijk samenwonende partner erft automatisch het vruchtgebruik van de gemeenschappelijke woning en van de inboedel. In de praktijk kan de wettelijk samenwonende dus, juist zoals de gehuwde langstlevende partner, in het gemeenschappelijk huis blijven wonen en de meubelen en de inboedel blijven gebruiken. Ook kan hij, indien hij het wenst, juist zoals de huwelijkspartner, de woning verhuren en de huurinkomsten ervan innen.

Feitelijk samenwonend

Mensen zijn feitelijk samenwonend als zij samenwonen en geen schriftelijke verklaring van samenwoning bij de burgerlijke stand ingediend hebben. Feitelijk samenwonenden erven volgens de wet niets automatisch van hun partner. Dit wil zeggen dat de erflater die zijn samenwonende partner iets wil nalaten, absoluut een testament moet opstellen. Opgelet: in sommige gevallen kunnen de erfenisrechten hoog zijn.

En in de toekomst?

Om schrijnende situaties met feitelijk samenwonenden te vermijden – bijvoorbeeld de feitelijk samenwonende overlevende partner die uit zijn huis gezet wordt – is het de bedoeling in het nieuwe erfrecht* (‘erfrecht 2019’)  de feitelijk samenwonenden beter te beschermen. Hoe dit zal geregeld worden en of die betere bescherming er effectief komt, zien we later.


* Nu het nieuwe erfrecht definitief goedgekeurd is, zullen deze nieuwe erfrechtregels aan het einde van deze zomer in het Staatsblad verschijnen. Ze zullen dan na de zomer van 2018 in werking treden. Wie al een testament opgesteld heeft, heeft dus nu een jaar om te bepalen of dit testament onder de oude dan wel onder de nieuwe regels zal vallen.

  • Twitter
  • LinkedIn
  • Facebook

, , , , , , , , , , , , , , , ,