Ons erfrecht: nu en in de toekomst…

Kapitale Vragen heeft al een aantal artikels gewijd aan het erfrecht in het algemeen en aan het testament in het bijzonder. We behandelden ook de reeds de schenkings– en de successierechten. Vergeten we niet dat de schenkings- en successierechten door de staatshervorming een regionale materie geworden zijn, terwijl het erfrecht nog federaal gebleven is. Het is dit laatste dat we nu van dichterbij gaan bekijken. De reden hiervoor is dat federaal minister van Justitie Koen Geens(*) grootse plannen heeft om het erfrecht te “moderniseren”, d.w.z. aan te passen aan de behoeften van de moderne samenleving en technisch eenvoudiger te maken. Men wil onder meer rekening houden met ongehuwde koppels en nieuw samengestelde gezinnen, maar eveneens de erflater een ruimer beschikkingsrecht geven.

Wat en wanneer?

Laat ons eerst en vooral duidelijk stellen dat deze plannen (vermoedelijk) vanaf 2019 effect zal hebben. Het gaat hier om een hervorming die eerst tegen de zomer 2016 klaar moest zijn, maar waarvan het wetsvoorstel slechts eind januari 2017 in de Kamer werd ingediend. Het voorstel ligt nog ter bespreking en kan dus nog wijzigingen ondergaan. De juiste datum van het in voege treden staat niet vast, en kan slechts geschat worden. De Raad van State heeft op 20 april 2017 zijn advies al gegeven. Deze belangrijke stap is bijgevolg reeds gezet.

Volgens welke principes?

Dit wetsvoorstel (‘erfrecht 2019’) heeft niet de bedoeling veel te veranderen aan de wettelijke verdeling van de erfenis. Voor wie geen testament opstelt, zal er niet zo veel veranderen. Het is echter wel de bedoeling meer vrijheid te geven aan de erflater: wie zijn erfenis zelf wil plannen, zal dus meer mogelijkheden krijgen. Dit geeft natuurlijk nieuwe perspectieven voor vermogensplanning.

Mensen zullen meer rechtszekerheid hebben en meer vrijheid krijgen om te beslissen over wat er met hun erfenis gebeurt zodat er – zo hopen de opstellers van het voorstel tenminste – ook minder ruzies komen tussen familieleden.

Het wetsvoorstel wil komen tot meer solidariteit tussen de echtgenoten en mikt op een beter juridisch kader voor wie wettelijk of feitelijk samenwoont. Het is de bedoeling het relatievermogensrecht te hervormen. Het voorstel wil komen tot een beter evenwicht tussen de langstlevende echtgenoot en de kinderen, vooral wanneer er stiefkinderen zijn.

Wij gaan in andere artikels de verschillende aspecten van het erfrecht onderzoeken: het erfrecht zoals het nu bestaat, zeker tot 2019, wat na die datum niet zal veranderen, en wat (vermoedelijk) wel zal veranderen, dit laatste natuurlijk onder voorbehoud.


2017-08-03: Nu het nieuwe erfrecht definitief goedgekeurd is, zullen deze nieuwe erfrechtregels aan het einde van de zomer in het Staatsblad verschijnen. Ze zullen dan na de zomer van 2018 in werking treden. Wie al een testament opgesteld heeft, heeft dus nu een jaar om te bepalen of dit testament onder de oude dan wel onder de nieuwe regels zal vallen.


(*) Hoewel dit wetsvoorstel door de minister van Justitie gesteund wordt, gaat het hier wel om een wetsvoorstel uitgaande van 4 volksvertegenwoordigers, et niet om een wetsontwerp.

  • Twitter
  • LinkedIn
  • Facebook

, , , , , , , , ,