Ons erfrecht: vrijheid van de erflater vs. beschermde erfgenaam

Het erfrecht laat de erflater een zekere vrijheid. In het nieuwe erfrecht is het zelfs de bedoeling dat deze vrijheid enigszins uitgebreid wordt. Toch mag de erflater niet alles doen wat hij wenst. Bepaalde erfgenamen zijn inderdaad wettelijk beschermde (of reservataire) erfgenamen

Dit wil zeggen dat ze door de wet recht hebben op een minimaal deel van de erfenis en dat dit deel hen niet mag ontzegd worden. Dit deel, dat de wettelijke reserve of het gereserveerde/voorbehouden deel van de erfenis genoemd wordt, wordt aan het vrij beschikkingsrecht van de erflater volledig onttrokken. Vraag is nu: hoe ver reikt de vrijheid van de erflater?

Geen totale vrijheid

Het is maar normaal dat een vader of een moeder iets meer zou willen nalaten aan één van zijn/haar kinderen die altijd goed voor zijn ouders gezorgd heeft, ten koste van de andere kinderen. Idem voor de samenwonende partner ten opzichte van andere erfgenamen. We hebben deze situatie reeds gedeeltelijk behandeld in andere artikels.

Hoewel er altijd de mogelijkheid bestaat om een deel van zijn vermogen tijdens zijn leven weg te schenken, is het duidelijk dat veel mensen hier niet zozeer voor te vinden zijn. Je kunt natuurlijk ook een testament opstellen dat geen rekening houdt met de wettelijke reserve. Als alle erfgenamen (dus ook de wettelijk beschermde erfgenamen) zich hierbij neerleggen, dan zal alles gebeuren zoals je het gepland hebt. Maar als de wettelijk beschermde erfgenamen vinden dat zij recht hebben op hun wettelijk deel, dan zal je erfenis niet volgens planning gedeeld worden. De wettelijk beschermde erfgenamen hebben inderdaad recht op hun gereserveerde deel van de erfenis.

De huidige wettelijk beschermde erfgenamen 

De huidige wet voorziet dat je huwelijkspartner, je (klein)kinderen en – als er geen (klein)kinderen zijn – je (groot-)ouders wettelijk beschermde erfgenamen zijn. Alleen als die personen er niet zijn, heb je een volledige vrijheid bij de verdeling van je erfenis. Let op, als je je nalatenschap laat aan iemand die niet tot de rechte lijn behoord, of aan iemand die helemaal geen familie is, dan zullen de successierechten ook hoger liggen. In dat geval is het zeker interessant aan een schenking te denken.

En in de toekomst?

In het nieuwe erfrecht dat in principe in 2018 in voege zal treden, blijven de huwelijkspartner en de kinderen wettelijk beschermde erfgenamen. De (groot-)ouders, daarentegen, zullen in de toekomst niet meer van de wettelijke reserve kunnen genieten.

Nu we weten wat de wettelijke reserve is en wie de wettelijk beschermde erfgenamen zijn, moeten we bepalen hoe groot deze reserve voor elke erfgenaam is.

  • Twitter
  • LinkedIn
  • Facebook

, , , , , , , , , , , , , , ,